Hava döndü işçiden işçiden esiyor yel

Dumanı dağıtacak yıldız-poyraz başladı

Bahar yakın demek ki mevsim böyle kışladı

Bu fırtına yarınki sütlimanlara bedel

Hava döndü işçiden, işçiden esiyor yel

Can Yücel, İşçi Marşı

İŞÇİLERİN İLK ÖRGÜTLÜ MÜCADELESİ

1880’li yıllarda şirketler çığ gibi büyürken, İşçiler sağlık gibi güvenlik gibi en temel haklardan bile mahrumlardı. Küçük çocuklar karın tokluğuna çalıştırılıyor, mesai saatleri günde 16 saati buluyordu.

1 Mayıs 1886’da Amerika İşçi Sendikaları’nın yarım milyon işçisi ”günde 8 saatlik çalışma” talebiyle greve çıktı. Tarih, işçi sınıfının böylesi örgütlü ve kararlı oluşuna ilk kez tanıklık ediyordu. Tüm ülkede yaşam durdu. İşçiler üretimden gelen güçlerini kullanıyordu. (Haymarket Olayı)

İşçilerin bu topyekün isyanı, işverenlerin tepkisini çekti. İşverenler, grev kırmak için sokak çeteleriyle anlaştı. Sokak çeteleri bir taraftan işçilere saldırıyor, bir taraftan da grev kırıcılığı yapıyordu. İşçilerle sokak çeteleri arasında çıkan kavga sırasında, polisin işçiler üzerine ateş açması üzerine 4 işçi yaşamını yitirdi, onlarca işçi yaralandı.

ABD’DE YAŞANAN OLAYLAR TÜM DÜYADA SES GETİRDİ.

ABD’de yaşanan bu olaylar uluslararası işçi örgütlerini harekete geçirdi. 2. Enternasyonal 1889′ da Paris’te düzenlediği kongrede, Amerikan işçilerinin mücadelesini desteklemek amacıyla dünya çapında gösteriler düzenledi. 14 Temmuz – 21 Temmuz 1889’da toplanan İkinci Enternasyonal‘de Fransız bir işçi temsilcisinin önerisiyle 1 Mayıs gününün tüm dünyada “Birlik, mücadele ve dayanışma günü” olarak kutlanmasına karar verildi. İlk kutlama 1890 yılında yapıldı.

ÜLKEMİZDE İLK KUTLAMALAR

Cumhuriyetin ilan edildiği 1923’te ilk kez resmi olarak işçi bayramı kutlamaları yapıldı. 1 Mayıs “İşçi Bayramı” olarak ilan edildi.

TAKSİM 1 MAYIS

Zamanla çeşitli sebeplerle resmi olarak kutlanmayan 1 Mayıs, 70’li yıllarda tekrardan görkemli şekilde kutlanır oldu. Kutlamalar özelikle DİSK’in öncülüğünde, toplumsal sol hareketlerin de en güçlü olduğu yıllarda Taksim’deki gösterilerde 200 bini aşkın rakamlara ulaşmıştı (1976-1977-1978).

HAVANIN SOLDAN ESTİĞİ YILLARDA 1 MAYIS’A ÜNLÜ SİMALARIN DA KATILIMI ARTMIŞTI.

unluler 1

Toplumun yönelimi halkta karşılığı olan ünlüleri de etkilemiştir. Emek mücadelesinden taraf olan Oyuncular Sendikası her 1 Mayıs’ta yerlerini almayı ihmal etmemiştir. Ünlü simaların katılımı o yıllarda 1 Mayıs’ın halk nezdinde siyasi kutuplaşmanın dışında bir konuma erişmesini sağlamıştır.

unululer2
1 MAYIS ÜNLÜLER

1 Mayıs kutlamalarında yer alan topluma mal olmuş bazı isimler şunlardır: Tarık Akan, Cem Karaca, Kemal Sunal, Cüneyt Arkın, Kadir İnanır, Türkan Şoray, Müjdat Gezen, Şener Şen, Fatma Girik, Yaşar Kemal, Aziz Nesin ve birçoğu…

Toplumun ve o toplumun içinden çıkan isimlerin o yıllarda birbirlerini nasıl beslediğini 1 Mayıs’ın tarihine de kısaca değinerek belirtmek istedim.


Yazımı Nazım Hikmet’in Türkiye İşçi Sınıfına Selam şiirini alıntılayarak bitiriyorum.

“Uzun bir mücadele,
Türkiye işçi sınıfına selam!
Selam yaradana!
Tohumların tohumuna, serpilip gelişene selam!
Bütün yemişler dallarınızdadır.
Beklenen günler, güzel günlerimiz ellerinizdedir,
Haklı günler, büyük günler,
Gündüzlerinde sömürülmeyen,
Gecelerinde aç yatılmayan,
Gecelerinde aç yatılmayan,
(…)

Yazar: Onur Sütlü