Malumunuz,  son birkaç yılda ülke olarak yeterince tarihe tanıklık etmemişiz gibi, son zamanlarda Covid -19 virüsü sebebiyle tarihe küresel olarak tanıklık etmeye devam ediyoruz. Virüsün ortaya çıkardığı küresel salgın ortamı öncelikle sağlık, sonrasında ekonomik ve sosyal hayatımızı da alt üst etmiş bulunuyor. Haberlerde de sürekli maruz kaldığımız üzere altın yükseliyor, yükseliyor, tekrar yükseliyor. Bu durumu analiz etmek ve anlamlandırmak gerekirse:

Altın, tarihsel olarak en eski değer biriktirme aracı olduğu için böylesine olağanüstü dönemlerde Merkez Bankaları’nın ekonomileri canlandırmak için para basma yarışına girerek, ulusal paraların değer kaybettiği ve piyasada likidite (nakit) bolluğunun yaşandığı bir ortamda, küresel düzeyde hem kurumsal olarak (Ülkelerin MB’leri) hem de bireysel olarak yüksek talep görüyor ve bu talebin sonucunda da fiyatların artışına şahit olmaktayız. Talep artışının fiyat artışını da etkilediğini bir örnek ile açıklamak gerekirse; Örneğin tuttuğumuz takımın ezeli rakibi ile olan derbi maçının bilet fiyatlarını düşünelim. Sınırlı sayıdaki bileti almak için binlerce insan rekabet eder, bir şekilde (sıra, üyelik önceliği vb.) bilet almış olanlar bu biletlerini karaborsada aldıkları fiyatın 2-3 katına satabilme sebebi, sınırlı ve kıt olan bir hakkın, değerin çok fazla talep görmesi sebebiyle bunun için en fazla bedel ödeyenin almaya hak kazanması şeklinde sonuçlanır.

Bizlere daha analitik bir bakış açısı kazandırması için altın’ın ülkemizdeki son 20 yıllık ve son 3 yıllık fiyat grafiklerini incelemek faydalı olacaktır.

altın neden durmaksızın artıyor
image 8

TALEP ARTIŞININ SEBEPLERİ      :

Ayrıca küresel ekonomik beklentiler bozulduğunda ve kriz dönemlerinde altına olan talebin artmasının birkaç sebebi var, aşağıda belirtilen sebepler hem Merkez Bankaları’nın hem de bireylerin taleplerini belirleyen dinamikler olarak karşımızı çıkıyor.

  • Altın, bilinen en eski değer biriktirme araçlarından birisi ve nasıl özel hayatımızda kriz dönemlerimizde ailemize ve uzun süredir tanıdığımız dostlarımıza yöneliyorsak, ekonomik olarak da böyle dönemlerde bilinen ve güvenilir olan bir varlığa yönelim artıyor. Hisse senetlerindeki ve döviz kurlarındaki volatilite (dalgalanma), altına olan talebi arttıran nedenlerden birisi olarak öne çıkıyor.
  • Böyle dönemlerde talep artışını en çok arttıran dinamiklerden birisi Merkez Bankaları’nın altın alımlarıdır.  MB’ lerin portföylerindeki varlıkların değeri ülke notu ile ilişkili olduğundan, örneğin ülke notunun yatırım yapılabilir seviyenin altına çekilmesiyle rezervler, bir kısım varlıkların değer kaybetmesiyle eriyecektir. Ancak rezervlerde altın bulunması bu risk minimize edecektir.
  • Kriz dönemlerinde hem kurumlar hem de bireyler portföylerindeki varlıkların likit (nakde dönüşebilir) olmasının önemi ortaya çıkar. Birçok menkul kıymet fiyatı böyle dönemlerde düşüş gösterirken altın ise tam tersine değer artışı göstermektedir.
  • Merkez bankalarının altın tutmalarının diğer bir nedeni de altının enflasyona karşı koruma özelliğidir. Enflasyonun düşük olduğu dönemlere nazaran yüksek enflasyon dönemlerinde altın, portföyün çeşitlendirilmesi için merkez bankaları tarafından tercih edilir. 1970’lerdeki yüksek enflasyon dönemlerinde altın tutma eğilimi yüksekken 1990’lardaki düşük enflasyon dönemlerinde bu eğilim azalmıştır. 2008 Finans Krizi sonrası Amerikan Merkez Bankası (FED), Avrupa Merkez Bankası (ECB), İngiltere Merkez Bankası (BOE) ve Japonya Merkez Bankası (BOJ) tarafından başlatılan parasal genişleme (para basılması) sonucu küresel para arzı ve dolayısıyla likidite artmış, bu ise gelecekte enflasyon beklentileri oluşturduğundan altın fiyatlarını da hızlı bir şekilde yukarıya çekmiştir.
YılRezerv Miktarı
(Milyon USD)
202031.306
201925.079
201819.950
201723.541
201614.051
201517.548
201420.134
201320.872
201219.970
20119.888
20105.264
20093.727
20083.272
20072.764
20062.373
20051.915
20041.635
20031.279
20021.032
20011.004
20001.009
Kaynak: tcmb.gov.tr

Ayrıca Merkez Bankaları döviz taleplerini- ihtiyaçlarını karşılamak için kullandıkları en sık yöntemlerden biri BOE ve FED kasalarında tutulan altın rezervlerinin borçlandıkları ülkelerin dolarlarının fiziki olarak takas edildiği swap (bu işlemin fiziken gerçekleşmesi MB’lerin işlemi özelinde gerçekleşmektedir.) işlemine başvururlar, bu da altın taleplerini arttıran en önemli faktörlerden biridir.

Son olarak TCMB’ nin yaklaşık son 20 yıllık altın rezervlerini incelemek bizlere daha sağlıklı bir analiz imkanı sağlayacaktır.

Altındaki fiyat ve talep artışını, sebeplerini, ülkemizdeki güncel verileri sizlerle paylaşmak istedim. Merak edilen başka gündem ve içeriklerde görüşmek üzere…
Yaşamaya dair, ekonomiye dair…

Yazar: Uğurcan Ekşi