Yaşamaya Dair – Utanç Defteri
Britanya’nın Kölelik Geçmişi: Kenya
Bölüm 1

Britanya’nın Afrika kaynaklı köle ticaretinde oynadığı merkezi rol günümüzde İngiltere’de dahi tartışılmakta ve yargı konusu olmaktadır.

İngilizler tarafından köleleştirilen Afrika halkları bu acımasız dönemin izlerini hala taşımaktadır.

Kenya’daki bağımsızlık mücadelesinin en önemli olaylarından olan Mau Mau ayaklanmasına giden süreç ve sonrasında yaşananlar sömürgeciliğin acımasız yüzünü göstermektedir.

Britanya’nın bölge halkına karşı tutumuna, Kenya halkını isyana götüren sürece serimizin ilk yazısında yer vereceğiz.

kenya
Kenya ve Kölelik
Kenya’da İngiliz Sömürüsü

Kenya diğer Doğu Afrika ülkelerine göre nispeten ekonomik ve siyasi olarak stabil bir konuma sahip olması, artan hammadde ihtiyacı arayışı içerisinde hedef olmasına, ülkenin uzun yıllar boyunca kaynaklarının dışarıya götürülmesine sebep olmuştur.

Demiryolu projeleri sömürü düzeninin olmazsa olmazıdır. Britanya sömürdüğü zenginliklerin ulaşım ağını yapmakta ustalaşmıştır. Britanya bölgedeki kazancını artırmak amacıyla “Uganda Demiryolu” projesini başlatmıştır. Kenya’da demiryolunun inşasında çalıştıracak kalifiye eleman bulamayan İngilizler, başta Hindistan olmak üzere Güney Afrika ve Karayipler’den kalifiye işçi getirmiştir.

800px Kurve bei Mombasa

Sömürge yönetimi, Kenyalıları düşük ücretle çalıştırarak var olan verimli topraklar üzerindeki kontrolünü zamanla genişletmiştir (Strayer, 1986). Bu dönemde Kenyalılar düşük ücretlere çalışmak ve “kipande” adı verilen kimlik bilgisini boynunda taşımak zorundadır. Kipande, temel kişisel bilgileri, parmak izini ve kişinin iş geçmişini içermekteydi. İngiliz yönetiminin temel amacı sömürü verimliliğini arttırmaktır.

Mau Mau İsyanı ve Kenya’nın Bağımsızlık Süreci 702x336 1
  • İngiltere’nin kurduğu komisyon Nyanza bölgesinde 1.1 milyon Kenyalıya 18.430 km2 toprak verirken; 17 bin Avrupalı için 43 bin km2 toprak ayırmıştır.
  • Kikuyu bölgesinde ise 1.2 milyon Kenyalı 5200 km2 tarım arazisine sahip olurken 30 bin İngiliz yerleşimci 31 bin km2 tarım arazisine sahip olmuştur.
  • Kenya’nın gerçek sahibi olan yerli halk, işçi sınıfı adı altında üç kategoriye ayrılmıştır: kiracı, sözleşmeli ve geçici.
  • Hızlı bir sömürgeleşmenin sonucu olarak ortaya çıkan kiracı Kenyalı işçiler, özellikle yoğun nüfusun olduğu Kikuyu bölgesinde yaşamaktaydı. 1939 yılındaki yeni toprak yönetmeliğiyle kiracılık hakları elinden alınan Kikuyu halkı, yerleşimcilerin kendilerinden 270 gün çalışma talep etmesiyle karşı karşıya kalmıştır.
  • Çalışanlar çoğu zaman işverenleri tarafından kötü muameleye maruz kalmıştır. İşçilere karşı uygulanan cezai yaptırımlar ilkesi, 1950’li yıllara kadar işçi sözleşmelerinden kaldırılmamıştır (Zwanenberg, 1971).

Serimizin devam yazısı, Kenya’nın bağımsızlığına giden süreç yakında sitemizde.

Yazar: Historia Vitae