Ağaçların dikey olarak gökyüzüne doğru büyümesi alışıldık olsa da bazı bitkilerin farklı davranışlar sergilemesi de mümkün. Cook çamlarının yönelimi bilim insanlarını dahi şaşırtmış durumda.

Cook çamları (Araucaria columnaris) ismini Büyük Okyanus’ta yaptığı seyirleri ve keşifleriyle ünlü İngiliz denizci ve kaşif James Cook’tan almaktadır. Kaptan James Cook’un dünyanın ilk botanikçilerini de bu seferlerinde taşımıştır.

Güneybatı Pasifik Okyanusu’nun Melanezya bölgesinde Yeni Kaledonya’ya endemik bir ağaçtır, ancak günümüzde tüm dünyada ılıman, subtropikal ve tropik bölgelerde yetiştirilmiştir. Yakın zamana kadar, kimse Cook ağaçlarının hangi yöne ne kadar eğildiğine dikkat etmemiştir.

cook çamı
Ekvator’a Doğru Yönelmiş Cook Çamı

California Üniversitesi’nden Matt Ritter, Kaliforniya’nın kentsel ağaçları hakkında yeni bir kitap için Cook çamını araştırırken çamların her zaman güneye yaslandığını fark etmiştir. Durumun her zaman böyle olup olmadığını anlamak için Avustralya’da bir meslektaşı ile görüşmüş ancak Avustralya’da ağaçların kuzeye doğru eğildiğini öğrendiğinde şaşırmıştır.

Cook çamlarının her bölgede farklı yönlere doğru büyümesine oldukça şaşıran Matt Ritter ve ekibi çabalarını genişleterek 7 ° ile 35 ° kuzey ve 12 ° ve 42 ° güney enlemlerinden oluşan beş kıtada 256 Cook çamı üzerinde çalışmıştır. Ritter ve ekibi araştırmaları neticesinde Cook çamlarının her zaman ekvatora doğru eğildiğini ve yalın büyüklüğünün ekvatordan uzaklaştıkça arttığını buldular. Ortalama olarak, ağaçlar 8.50 derece eğilse de ekvatora uzak olan Avustralya’daki bir örneğin yaklaşık 40 derece eğildiği bulunmuştur.

cook pines 22

Cook çamlarının neden bu tuhaf davranışı sergilediği henüz bilinmese de bilim insanları bunun fototropizmden kaynaklandığını düşünmektedir. Bitkilerin ihtiyaç duydukları ışıktan daha iyi emilim sağlamak için ışık kaynağına göre yönelimlerini değiştirme yetenekleri olan fototropizmin Cook çamlarının yüksek rakımlarda eğimli güneş ışınlarını daha iyi yakalamak için kendilerini eğmesinin nedeni olabilir.

Çoğu ağaçta, güneşe yaslanma eğilimi, ağaçların dik durmasını sağlayan yerçekimiyle dengelense de araştırmacılar, Cook çamlarının bu yeteneğe sahip olmayabileceğini düşünüyor. Yerçekimine tepkisi daha az olan Cook çamları bu ilginç özelliğiyle diğer ağaçlardan rahatça ayırt edilebiliyor.

Yazar: Platanus