Yaşamaya Dair – Hukuk
Bilinen En Eski Mahkeme Kararı

Tarihte ulaşılabilen en eski mahkeme kararı Sümerlere ait M.Ö 1850 civarında verilen karardır.

Bu mahkeme kararı ve kararı bir kil tablet üzerine yazıl­mış olarak 1950 yılında Şikago Üniversitesi Doğu Bilimleri Enstitüsü ile Pennsylvania Üniversite Müzesinin birlikte yaptıkları kazıda bulunmuştur.

Tabletteki bazı kelime ve cümlelerin anlamları hala şüpheli olsa da mahkemenin neye dair olduğu ve sonucu gayet açık olarak günümüze ulaşmıştır.

en eski mahkeme kararı
“Susan kadın olayı”

“Susan kadın olayı” olarak da adlandırılabilecek bu karar bir ceza mahkemesi kararıdır. Cinayete ilişkin olarak yapılan yargılamaya esas konu şu şekildedir :

M.Ö. 1850 civarlarında Sümer ülkesinde bir cinayet işlenmiştir. Bir bahçıvan, bir berber ve mesleği bilinmeyen biri, bir tapınak görevlisi olan Lu-Inanna adlı şahsı öldürürler.

Katiller, saptanamayan bir nedenle öldürülen kişinin karısı olan Nin-dada’ya kocasının öldürüldüğünü söylerler. Fakat kadın yetkililere haber vermez. Cinayet, Kral Ur-Ninurta’ya bildirilir ve o da davayı Nippur’daki mahkeme işlevi gören Yurttaşlar Meclisi’nin önüne çıkarır.

Mecliste bulunanlardan dokuzu, yalnızca üç katilin değil karısının da cezalandırılmasını isterler. Büyük bir olasılıkla kadının cinayeti öğrendikten suskunluğunu koruması sebebiyle suç ortağı olacağını düşünmüşlerdir.

Bunun üzerine meclisin iki üyesi kadının savunmasını üstlenirler. Onun cinayette yer almadığını ve bu sebepten dolayı ceza almaması gerektiğini savunurlar.

Mahkeme üyeleri savunmanın bu görüşüne katılır. Kocası sağlığında karısının gereksinimlerini karşılar gibi görünmediğinden kadının suskun kalmakta haklı olduğunu bildirirler. Suçu bildirmemenin suça iştirak anlamına gelmediğini kararlaştırırlar.

“Gerçek katillerin cezasının infazına” ifadesiyle karar sonuca bağlanır. Buna göre, Nippur meclisi yalnızca üç kişiye ölüm cezası vermiştir.

5ca1cb1945d2a029641b28a6

İlk içtihat

Bu mahkeme kararı, iki farklı Sümer şehrinde yapılan arkeolojik kazılarda ortaya çıkmıştır ve aynı karardan farklı şehirlerde birer tane mevcuttur. Çivi yazılı tabletler çok kırık vaziyette olmalarından dolayı her ikisi de kullanılarak tamamlanmıştır.

Aynı karardan değişik şehirlerde birer tane olması bunun örnek bir dava olduğunu gerektiğini göstermektedir. Emsal karar kavramının Sümerlerde olduğu anlaşılmaktadır.

M.Ö 1850 yılında dahi mahkemelerin benzer olaylar hakkında farklı kararlar çıkmasını engelleme, içtihat birliği sağlama amacı olduğunu anlıyoruz. Güncel hukuk sistemleri için de hayati olan içtihat birliğinin köklerinin neredeyse (şimdilik) 4000 yıl önceye dayanması hayret verici.


Bu mahkeme kararını içeren çivi yazılı tabletin çevirisi şöyledir:

Lu-Sin oğlu Nanna-Sig, Ku-Nanna oğlu berber Ku-Enlil ve Adda-kalla’nın kölesi bahçıvan Enlil-ennam, Lugal-apindu oğlu nişakku-görevlisi Lu-İnanna’yı öldürdüler.

Lugal-apindu oğlu Lu-İnanna’nın ölmesinden sonra, Lu-Ninurta kızı, Lu-İnanna’nın karısı Nin-dada’ya kocası Lu-İnanna’nın öldürüldüğünü söylediler.

Lu-Ninurta kızı Nin-dada ağzını açmadı, dudakları mühürlü kaldı.
Davaları İsin’e (kent) kralın önüne götürüldü (ve) Kral Ur-Ninurta davalarının Nippur meclisinde görüşülmesini buyurdu.

(Orada) Lugal -.. oğlu Ur-gula, kuş avcısı Dudu, tabi Ali-ellati, Lu-Sin oğlu Ruzu, .. Ea oğlu Eluti, hamal (?) bahçıvan Lugal-Kan, Sin-andul oğlu Lugal-azida (ve) Şara-… oğlu Şeş-kalla (Meclis’te) çıkıp şöyle dediler:
(O zaman) Ninurta’nın … görevlisi Şu…-lilum (ve) bahçıvan Ubar-Sin (Meclise) dönüp şöyle dediler:


“Kabul, Lu-Ninurta kızı Nin-dada’nın kocası öldürülmüştür (ama) kadın öldürülmesini gerektirecek ne yaptı (?) ki?”

(Sonra) Nippur meclisi (üyeleri) (onlara) dönüp şöyle dedi:

“Kocasının geçimini sağlamadığı (?) bir kadın – kocasının düşmanlarını tanıdığını ve kocası öldürüldükten sonra kocasının öldürüldüğünü işittiğini kabul edelim – niye onunla (?) ilgili (?) suskunluğunu korumasın ki? Kocasını o mu (?) öldürdü? (Asıl) katillerin cezalandırılması yeter.”

Nippur meclisinin kararına (?) uygun olarak, Lu-sin oğlu Nanna-sig, Ku-Nanna oğlu berber Ku-Enlil ve Adda-kalla’nın kölesi bahçıvan Enlil-ennam öldürülmek üzere (cellata) teslim edildiler.

(Bu) Nippur Meclisi tarafından görülen bir davadır.