Orson Welles‘in öncülüğündeki  ‘The Mercury Theatre on the Air’  ekibinin seslendirdiği radyo yayını metini Amerika’yı felaketin eşiğine getirdi.

Cadılar Bayramı özel yayını için 30 Ekim 1938 tarihinde radyo tiyatrosu seslendiren Orson Welles ve ekibi , Herbert George Wells’in “The War of the Worlds” isimli romanını CBS Radio kanalında kendi tarzıyla seslendirmeye başladı.

dunya savasi
Radyo Yayını Kapağı

Radyo tiyatrosu senaryosunda haber bülteni diyalogları bulunmaktadır. O dönemde radyo yayınlarının en önemli amacının haber bülteni vermek olduğunu da hatırlamak gerekiyor. Radyo yayınları o dönemde canlı haber verebilmek için kullanılabilen tek cihaz olma özelliğindedir.

Orson Welles ve ekibi yayının sebep olacaklarından habersizce gerçek şehirleri ve isimleri kullanıp doğaçlama yaparak oldukça etkileyici bir performans sergilemişlerdir.

Radyo Yayını başladıktan sonra şu şekilde ilerlemiştir:

  • “Marstan göktaşı yağmuru başladığı haberi geldi.”
  • “Bayanlar baylar, az önce verdiğimiz haberlerin ardından, Meteoroloji İdaresi tarafından büyük rasathanelere talimat verilmiş ve Mars gezegenindeki hareketliliğin yakından gözlemlenmesi istenmiştir. “
  • “Bu noktayla canlı bağlantı kuruldu.”
  • “Dış kaplaması kesinlikle dünyamıza ait değil. Gezegenimizde bulunan bir madde değil bu. Durun bir dakika. Bir şeyler oluyor. Bu cisim gördüğüm hiçbir şeye benzemiyor. Birileri sesleniyor. Işıklı çemberin ortasında kara delikten çıkan bir şey görüyorum. Gözleri var. Bu bir surat olabilir.”
  • “Bacakları üstünde duruyor. Aslında küçük bir tür metal parça üzerinde yükseliyor. Şimdi ağaçların tepesine kadar uzandı.”
  • “Akıl alacak gibi değil ama hem bilimsel gözlemler, hem de bizzat kendi gözlerimizle tanık olduğumuz şeyler bizi şu kaçınılmaz varsayıma götürüyor. Bu gece New Jersey yakınlarındaki çiftliğe inen bu tuhaf mahlûklar, Mars gezegeninden gelen işgal ordusudur.”
  • “Burası New Jersey, New York. Jersey bataklıklarından zehirli bir siyah duman çıkıyor.”
  • “İnsanlar sinek gibi, fare gibi ölüyorlar.”

Başka radyo kanallarını dinleyenler yayının başındaki roman uyarlaması olduğu bilgisini kaçırdığından anlatılanların gerçek olduğunu düşünmüştür. Programı dinleyenlerin sayısı 6 milyona kadar çıkmıştır.

radyo terrifies
The Boston Daily Globe Kapağı

Tiyatro ekibi kendini kaptırarak yayının tiyatro olduğunu bilenleri bile panikletecek performans sergilemiştir. Spiker rolündeki kişi zehirli gazdan dolayı öksürmeye başlamış ve öldüğü bilgisi verilmiştir. Arka fonda siren sesleri duyulmuştur. Oyunculardan biri, amatör radyo operatörü olarak frekansa girip “Orda kimse var mı? Kimse var mı?” diye feryat ederek çığlık atmıştır.

Yayındakilerin haberi dahi yokken programı canlı haber bülteni sanan Amerikalılar, uzaylı istilasının yaşandığını düşünerek kendini sokaklara atmıştır. Marketler erzak almak isteyenlerle dolmuştur. Şehir değiştirmek isteyenler, intihar etmeye çalışanlar, papazları acil olarak çağırıp günah çıkarmaya çalışanlar…

Evden çıkmayanlar kapı ve pencerelerini zehirli gazdan korunmak için ıslak havlularla kapatmıştır.

Kelimenin tam anlamıyla Amerika felaketi yaşamıştır.

Gelen telefonlar sonucunda New York emniyetinin hatları çökmüştür. Radyo binasına hızla giden polisler yayını kesip radyodaki metinlerin gerçeği yansıtmadığını ve her şeyin bir senaryo olduğunu 15 dakikada bir duyursa da işler çoktan çığırından çıkmıştır. Radyonun duyurusu gelmeden milyonlar sokağa dökülmüştür. Can ve mal kayıpları yaşanmıştır.

Günümüzde bizlere akıl almaz gelen olay sonrasında CBS Radio’ya karşı sayısız dava açılmıştır.

Radyo bu yüksek meblağlı davaları kazanmıştır. Bu hukuk zaferini program başındaki şu duyuruya borçluydu:

radyo yayını

“Cbs’te H. G. Wells’e ait Dünyalar Savaşı adlı eserin, Orson Welles ile Merkür Tiyatrosu tarafından sahnelenişini dinlemektesiniz.”

Yayının uyarlama olduğunu yayın başında ve sonunda bildiren CBS Radio hukuken aydınlatma yükümlülüğünü yaptığından davaları hızla kazanmıştır. Seslendirme ekibi ise mesleki başarılarından dolayı pişman olduklarını belirtmiştir.

Dünyalar Savaşı