Bilimin altın çağının yıldızlarından olan Robert Hooke hak ettiği üne kavuşamasa da zaman geçtikçe tarihçiler tarafından “İngiliz Leonardo Da Vinci” olarak anılmaya başlamış çok yönlü bir bilim insanıdır.

Uzmanlık alanlarını bizler yazarken yorulsak da Hooke bu alanların tamamında deneysel çalışmalar yapmış bir isimdi. Hooke’ın uzmanlık alanları biyoloji, tıp, fizik, mühendislik, horoloji (zaman ölçme bilimi), harita, mikroskopi, astronomi ve mimari.

Robert Hooke’un bazı yaptıklarını sıralamamız gerekirse ;

  • Gaz kanunu deneylerini kullandığı vakum pompalarını inşa etti.
  • Esneklik kanununu ilk kez duyurdu.
  • İlk Gregoryen teleskoplarını inşa etti ve Mars ve Jüpiter’in eksenlerinde döndüğünü gözlemledi.
  • 1665’te, “Micrographia” adlı kitabıyla bilimsel araştırmalar için mikroskop kullanımını canlandırdı. Mikroskopların bilimsel kullanımını çizimleriyle tanıttı.(Tasarladığı mikroskop)
  • Micrographia kitabında hücre terimini ilk kez kullanan bilim insanı oldu. Hücreye yönelim biyoloji ve tıp alanlarını kökten değiştirdi.
  • Hooke’un, fosiller üzerindeki mikroskobik gözlemlerine dayanarak, biyolojik gelişimin ilk savunucusu oldu.
  • Işığın dalga teorisinden çıkarım yaparak, ışık kırılma olayını araştırdı ve maddenin ısındığında genleştiğini ve havanın uzak mesafeler tarafından ayrılmış, küçük parçalardan oluştuğunu ilk iddia eden kişi oldu.
  • Harita yapımı ve araştırma alanı çalışmalarına öncülük etti ve ilk modern kuş bakışı görünüşlü harita yapımına dâhil oldu.
  • Londra’nın şebeke sistemi için plan düzenledi.
  • Büyük yangın sonrası Londra’nın pek çok binasının mimari çalışmasını yaptı. Anıt heykelinin de mimarları arasında yer aldı.
  • Yerçekiminin ters kare yasasını izlediğini gösteren deneysel bir kanıta çok yaklaştı ve böyle bir ilişkinin gezegenlerin hareketlerini yönettiğini belirtti.
  • Royal Society ( Kraliyet Cemiyeti ) başkanlığı yaptı. Pek çok saygın bilim insanıyla iletişimde kaldı.
Micrographia title page
Micrographia kitabı (1665)
Robert Hooke – Isaac Newton çekişmesi

Bir diğer İngiliz dâhisi Newton’la olan çekişmeleri uzun yıllar boyunca çalışmalarından daha çok konuşulmuştur. Royal Society ( Kraliyet Cemiyeti ) başkanlığı yapan Hooke bilim insanlarıyla irtibat sağlamakta, mektuplaşmaktadır. Newton’la da pek çok kere mektuplaştıkları bilinmekte ve bu mektuplar arşivde yer almaktadır. 1686’da Newton, bilim tarihinin en büyük kitabı olduğu düşünülen Principia’nın ilk cildini yayınlamasıyla oldukça büyük bir tartışma süreci başlamıştır. Hooke, onu evrensel yerçekimi yasasına götüren düşünceyi ona veren kişi olduğunu beliterek Newton’un hakkını teslim etmesini istemiştir. Newton kitabında Hooke’a da atıf yapmakla yetinmiştir.

Günümüze ulaşan portresi bulunmayan bilim insanı

Robert Hooke’un bir protresi bulunmamaktadır. Bu durum bilim dünyasında oldukça tartışmalıdır. Yaygın rivayete göre, kendisinden sonra Kraliyet Cemiyeti başkanlığı yapan Newton’un Hooke’un portresini yok ettiği, deneysel çalışmalarını görmezden geldiği söylense de yakın zamanda bu konuda araştırmalar yapan bazı tarihçiler bu durumun gerçek olmadığını belirtmektedir.

Robert Hook’un tartışmalı karakteri

Hooke’un karakter yapısı da uzun yıllar boyunca konuşulmuştur. İlk biyografi yazarı Richard Waller Robert Hooke’u “aşağılık bir herif, efkârlı, güvensiz ve kıskanç” olarak tarif edilmiştir. “Newton ile olan ilişkisinde rahatsız edici endişeli bir kibirliliğe” sahip olduğu belirtilmiştir. “sert dilli”, “küçümseyici”, “zor” bir insan olarak da tanımlanmıştır. Newton ile olan ilişkilerinde kendisine hak veren, Hooke’un hakkı yenen tarafta olduğunu belirten bilim insanları da bulunmaktadır. Tesla-Edison ilişkisi gibi yüzyıllarca konuşulacak bir kıyaslama söz konusudur.

robert hooke

Robert Hooke’un tartışılamayacak tek yanı ne denli büyük bir bilim insanı olduğudur. Bilim dünyasına, Avrupa aydınlanmasına oldukça büyük etkileri olan Robert Hooke her geçen gün hakkında daha çok konuşulan bir bilim insanı olmaya devam etmektedir.

Yazar: Platanus